.
c русского с таджикского

и

т.д.. (и так далее) ва ғ. (ва ғайра) т. п. (и тому подобное) ва м. ин (ва монанди ин) I с нескл. и (номи харфи нӯхуми алифбои русӣ) <> «и» краткое «и» -и кӯтоҳ, ҳарфи «й»; 
ставитьточки (точку) над (на) «и» буду шуди гапро гуфтан II союз 
1. соед. ва, »у, =ю; 
догнать и перегнать расидан ва пеш гузаштан; 
стыд и срам шармандагию расвоӣ; 
старые и малые хурду калон, пиру барно; 
муж и жена зану шавҳар; 
отец и мать падару модар 
2. присоед. ҳам, ҳатто . ҳам; 
и я хотел пойти вместе с ними ман ҳам мехостам ҳамроҳи онҳо равам 
3. перечисл. ҳам; 
и тот, и другой ҳам ину ҳам он 
4. усил. охнр; 
и чего ты ко мне привязался? охир ту чаро ин кадар ба ман часпидӣ?; 
и куда ты смотрел? охир чашмат дар куҷо буд?; 
и как ты не слышал об этом? охир чӣ хел шуд, ки ту инро нашунида мондӣ? 
5. повеств., ана; 
и взошло солнце офтоб ҳам баромад 
6. выдел. (поэтому, так что) ана, ҳам, ҳамон тавр ҳам, ҳамин хел; 
а я ему и говорю ман ҳам ҳамон тавр ба ӯ мегӯям...// в сочет. суказ. мест., нареч., частицами: вот... и ана... ҳам; 
так . . . и ҳамин (ҳамон) тавр ҳам; 
это... и ҳамин..., ҳаминро...; 
вот об этом я вам и не сказал ана ҳаминашро ман ба шумо нагуфтам; 
так оно и случилось ана ҳамон тавр ҳам шуд 
7. против. боз, у, ҳам; 
мужчина - и плачет! мард шуда истода боз гирья мекунад! 
8. взнач. усил. частицы ҳам, хуб, хеле; 
и как же ты вырос! ту хуб калон шуда мондаӣ-ку! // (тоже, также) ҳам, ҳамин тавр; 
будет и на нашей улице праздник погов. дар кӯчаи мо ҳам тӯй мешавад; 
и ба ҷӯи мо ҳам об меояд; 
он и у нас побывал в гостях ӯ ба хонаи мо ҳам меҳмон шуда омада буд // (даже) ҳам, ҳатто, ҳеҷ; 
он не хбчет и слышать об этом ӯ дар ин хусус шунидан ҳам намехоҳад <> и так [уж] бе ин ҳам; 
и то прост. дуруст, дар ҳақиқат, ҳамин тавр, набошад чй, ҳа-дия; 
и так далее (и т. д.) ва ғайра, ва ҳоказо, ва ғайруҳу (ва ғ.); 
и томӯ подобное (и т. п.) ва монанди ин (ва м. ин); 
одно и то же айни як чиз, айнан як, биайниҳй III межд. хайр, хайр; 
и, полно! хайр, хайр, бас аст!

к

(ко) предлог с дат. 
1. (указывает направление действия в сторону кого--чего-л.) ба, ба сӯи..., ба тарафи..., ба пеши..., ба назди...; 
плыть к берегу ба сӯи соҳил шино кардан; 
подъехать к гроду ба шаҳр омада расидан; 
подойти к окнӯ ба тиреза наздик шудан; 
ёхать к брату ба назди бародар рафтан; 
возвание ко всемтрудящимся хитобнома ба ҳамаи меҳнаткашон 
2. (указывает на предмет, лицо, с которым. связано действие) ба, нисбат ба; 
требовательность к себе серталаби нисбат ба худ; 
готовность к работе ба кор тайёр будан(и); 
любовь к родине муҳаббат ба ватан; 
нёнависть к врагам адоват нисбат ба душманон 
3. (указывает назначение, цель) барои..., ба; 
принять к сведению ба маълумот гирифтан; 
принять к исполнению барои иҷро кабул кардан; 
приучить к порядку ба риояи тартиб одат кунондан 
4. (указывает время, срок) то, то ба; 
к двум часам то соати ду; 
к ночи то шаб; 
к утру то пагоҳӣ, то саҳар 
5. (указывает на присоединение) ба; 
к двум прибавить два ба ду ду (дуро) зам кардан; 
присоединиться к большинству ба аксарият ҳамроҳ шудан; 
к тому же ба замми ин, илова бар ин 
6.(указывает иа соответствие чему-л.) пригодный к употреблёнию кобили истифода; 
годный к воинской службе муносиби хизмати ҳарби; 
не ко времени бемаврид; 
ваше замечание было не к месту эроди шумо бемаврид буд 
7. (в заглавиях) оид ба, доир ба; 
к вопросу о происхождении языка доир ба масъалаи пайдоиши забон 
8. (в призывах) ба суи...; 
Вперёд! К победе коммунизма! Ба пеш! Ба сӯи ғалабаи коммунизм! 
9. в сочет. с сущ. Образует вводн. слова: к сожалению мутаассифона; 
к несчастью бадбахтона; 
к счастыо нағз ки..., хайрият ки..., хушбахтона; 
к лучшему оқибаташ ба хайр; 
к примеру барои мисол, масалан; 
к слову [сказать] дар омади гап <> к чему? барои чӣ?; 
не к чему лозим не, даркор не; 
ни к чемӯ прост. беҳуда, бекора, бефоида; 
лозим не, даркор нека частица разг. при повел. накл. и гл. буд. вр. канй, як, -чй; 
прочитайка мне письмо ещё раз канй, мактубро боз як бор ба ман хон; 
дайтека пройти канӣ, гузарам; 
дайтека мне посмотреть на вас каий, ман шуморо як бинамчй; 
куплюка я эту книгу ин китобро харамчи; 
зайдука я к нему як ба пеши вай дароям, канй кабак м уст. майхона, майкада; 
харобот; 
шляться по кам майхона ба майхона гаштан