ни

I 
1. частица усил. (в отриц. предложениях) ҳам; 
ни одна книга не потёряна як китоб ҳам гум нашудааст; 
на нёбе ни облачка дар осмон абрпорае ҳам нест; 
ни на миг як лаҳза ҳам 
2. частица усил. (после мест. и местоименных наречий) ки; 
кого ни спрошу, никто не знает аз касе ки пурсам, намедонад; 
как бы там ни было ҳар чи ки бошад, дар ҳар сурат, дар ҳар ҳол; 
во что бы то ни стало бо ҳар роҳе ки бошад, ҳатман 
3. частица отриц. (при категорическом приказании или запрещении) хеҷ, ҳаргиз, хам; 
ни с места! ҳеҷ аз ҷой намеҷунбед!; 
ни шагу дальше! дигар ягон қадам ҳам намонед! 
4. союз в отриц. предложениях на нёбе ни месяца, ни звезд дар осмон на моҳ ҳасту на ситора; 
ни взад, ни вперёд на ба пеш, на ба ақиб; 
ни тот, ни другой на ину на он ни-ни асло, ҳеҷ, ҳаргиз; 
вы курите? - Ни-ни шумо папирос мекашед? - Ҳаргиз не II (отделяемая в сочет. с предлогом часть местоимений «никто», «ни-что», «никакой», «ничей» и уст. «никой») ҳеҷ; 
ни с кем бо ҳеҷ кас; 
ни о чём дар бораи ҳеҷ чиз; 
ни в коем случае ба ҳеҷ ваҷҳ .