.
c русского с таджикского

на

I предлог 
1. с вин. (указывает на-правление действия) ба, ба рӯи..., ба болои...; 
бар; 
идти на улицу ба кӯча рафтан; 
сесть на своё место ба ҷои худ нишастан; 
положить на стол ба рӯи миз гузоштан; 
не попадайся мне на глаза! ба назарам нанамо!; 
обижаться на кого-л. аз касе хафа шудан; 
ответ на вопрос ҷавоби савол; 
подписка на газеты ба газетаҳо обунашавӣ 
2. с вин. (при обозначении срока) ба, дар, ба муддати..., барои; 
работа на завтра кор барои фардо; 
увидеться на другой день дар рӯзи дигар вохӯрдан; 
запасти дров на зиму барои зимиетон ҳезум тайёр- кардан; 
работы ещё на целую неделю кор боз ба як ҳафтаи тамом мерасад 
3. с вин. (при обозна-чении колцчественной разницы, ше-пени превосходства или недостатка): опоздать на пять минӯт панҷ дақиқа дер мондан; 
старше на два года ду сол калон; 
на мёсяц раньше як моҳ пеш; 
на двадцать рублей больше бист сӯм зиёдтар 
4. с вин. (при обозначении множителя или делителя) ба; 
раз-делйть на три ба се тақсим кардан; 
помножить пять на четыре панҷро ба чор зарб задан; 
разделйть на две части ба ду ҳисса тақсим кардан; 
разрё-зать на кускй пора-пора кардан 
5. с вин. (при обозначении меры, коли-чества, определяющих границы чего-л.) ба; 
купить на дёсять рублёй ба даҳ сӯм харидан; 
хватит на всех ба ҳама мерасад. свин. (при обозначении цели, назначения) ба; 
взять на воспитание ба тарбия гирифтан; 
испытывать что-л. на прочность маҳкамии чизеро сан-ҷидан; 
комната на двух человек хонаи дукаса; 
обед на пять человек хӯрок барои панҷ кас 
7. с вин. (при обозна-чении условий, обстоятельств) бо; 
на голодный желудок бо дили наҳор, бо дили гурусна; 
на свёжую голову баъди истироҳат // (при словах, выра-жающих эмоциональную оценку события) барои, ба; 
на горе ба бадбахтӣ, бадбахтона; 
на мою радость хушбахтона 
8. с вин. (при обозначении образа действия) ба; 
верить кому-л. на слово ба қавли касе бовар кардан; 
говорить на память ёдакӣ гап задан, аз ёд гуфтан 
9. с вин. (при обозначении ка-кого-л. признака) бо, ба; 
хромать на одну ногу ба як пой лангидан; 
нечист на руку дасташ қалб, каҷдаст 
10. с предл. (при обозначении места) дар, ба, ба болои...,бар болои..., даррӯи..., дар пеши...; 
жить на юге дар ҷануб зиндагӣ кардан; 
сидёть на заседании дар маҷлис нишастан; 
оставить на столе ба болои стол монда рафтан; 
на ногах ботинки дар пояш ботинка // (соответствует предлогу «в») дар; 
на воённой слӯжбе дар хизмати ҳарбӣ; 
первый на селе работник беҳтарин коркуни деҳа; 
тоска на сердце дил хафа // (при обозначении предметов, лиц, в присутствии которых что-л. совершается) дар пеши...; 
на людях дар пеши мардум; 
на моих глазах дар пеши назари ман; 
на миру и смерть красна посл. марги бо ёрон (бо дӯстон) тӯй аст 
11. с предл. (на вопрос «когда») дар, дар вақти...; 
на каникулах дар вакти таътил; 
на той неделе дар ҳафтаи оянда; 
на этих днях дар ҳамин рӯзҳо; 
на нашей памяти дар хотири (дар ёди) мо 
12. с предл. (при обозначении средства передвижения) бо; 
лететь на самолёте бо самолёт паридан; 
плыть на пароходе бо киштй рафтан; 
кататься на лодке бо қаик сайр кардан 
13. с предл; 
(при обозначении образа действия): на всем скаку чорхезза-нон; 
на бегу давдавон, давон-давон; 
на лету 
1) дар айни парвоз, парвозку-нон 
2) перен. якбора, дарҳол, тез; 
он схватывает мой мысли на лету ӯ ба фикри ман дарҳол пай мебарад 
14. с предл. (при посредстве) дар, бо; 
жарить на масле дар равған бирён кардан 
15. с предл. (при обозначении устройства, свойства, состояния) гдор; 
вагон на рессорах вагони рессордор; 
матрац на пружинах матраси пружинадор 1 
6. с предл. в сочет. с гл.: играть на рояле рояль навохтан; 
говорить на русском языке бо забони русй гап задан; 
перевести книгу на таджикский язык китобро ба [забони] тоҷикӣ тарҷима кардан; 
свободно читать на английском языке ба забони англисӣ бемалол хондан 1 
7. с предл. (при обозначении пребываныя в ка-ком-л. состоянии) дар; 
стоять на часах дар посбонӣ истодан, каровулӣ кардан <> на что [уж] (как ни, хотя и очень) ҳар чанд ки, агар чанде II частица в знач. сказ. разг. ма, мана; 
на, возьми ма, гир; 
на тебе книгу мана ба ту китоб <> вот те (тебё) [и] на! ана!, оббо!, ана халос!; 
на тебе! ана инро бин!; 
ана халос!, оббо! III частица: какой ни на есть чй хеле ки бошад, ҳар навъе ки бо-шад; 
кто ни на есть касе ки (кӣ ки) бошад, ҳар кӣ бошад, хар кас; 
что ни на есть бисёр, ҷудо, ниҳоят да-раҷа, гузаро IV приставка 
1. префиксест, ки барои сохтани феъл ва исмҳои феълӣ кор фармуда шуда, маъноҳои зеринро ифода мекунад: 
1) равона шудани амал ба сатҳи предмет - набежать давида баромадан, давида рӯи чизеро пӯшондан; 
налететь парида омада хамла овардан; 
наскочить бархӯрдан, дучор шудан; 
дарафтодан; 
наехать бархӯрдан 
2) болои предмет гузоштан - намотать печондан; 
нашить аз рӯй дӯхтан, дӯхта часпондан 
3) ба ҷо овардани амал дар сатҳи чизе - намёрзнуть қирав бастан; 
ях бастан (кардан) 
4) пурӣ, аз ҳад зиёд будани амал - наговорить бисёр гап задан, лаққидан; 
напечь пухтан, пухта тайёр кардан; 
навозить бисёр кашонда овардан; 
насолить намак (шӯр) кардан, дар намак хобондан; 
натопить гарм кардан, тафсондан 
5) дар феълҳои бо «-ся» тамом мешудагӣ - сершавӣ, пурра қаноат кардани шахси амалкунанда - наболтаться хуб гап зада гирифтан; 
наработаться бисёр (хуб) кор кардан 
6) дар феълҳои дорои суффиксҳои «ива», «ыва», «сва» - сустшавӣ, андак рӯй додани амал - напевать замзама кардан; 
насвистывать паст-паст ҳуштак кашидан 
7) барои сохтани намуди мутлақи феъл хизмат мекунад - написать навишта тамом кардан, навишта шудан; 
нарисовать кашидан, сурат кашидан 
2. барои сохтани сифату исмҳои дорои маънои зерин кор фармуда мешавад: болои чизе мавҷудбуда - нарукавный рӯиостинӣ; 
нагрудник пешгир 
3. барои сохтани зарфҳо кор фармуда шуда, дараҷаи олӣ, ҳадди ниҳоӣ ва аломати чизеро ифода мекунад - накрепко бисёр сахт; 
насгрого бисёр ҷиддӣ