место
с 1. ҷой, макон; место жительства ҷои истиқомат; место происшествия ҷои рӯй додани ҳодиса; место рождения ҷои таваллуд; рабочее место ҷои кор; занять место ҷой гирифтан; зал на пятьсот мест зал барои панҷсад кас; положить книгу на место китобро ба ҷояш гузоштан; не место красит человека, а человек место посл. шарафи макон аз инсон аст 2. маҳал, ҷой, мавзеъ; живописные места ҷойҳои хушманзара 3. мн. места маҳалҳо, музофот; делегаты с мест вакилони маҳалҳо 4. ҷой; запачкать пальто на видном месте ҷои намоёни пальторо олуда кардан 5. ҷой, қисм; лучшие места романа ҷойҳои беҳтарини роман; в опере есть неудачные места опера қисмҳои суст дорад 6. ҷой, мавқеъ; мест в жизни мавқеъ дар зиндагӣ; занять третье место по району дар район ҷои сеюмро гирифтан (ишғол кардан) 7. мансаб, кор, хизмат; доходное место кори даромаднок 8. ҷой; вакантное место ҷои холӣ 9. чиз, бӯлак; сдать в багаж три места се чизро ба бағоҷ супурдан <> белые места 1) маҳалҳои таҳқиқнашуда (камтаҳқиқшуда) 2) масъалаҳои ҳалталаб (ҳанӯз ҳалнашуда); больное место ҷои нозук; глухие места ҷойҳои дурдаст (хилват); детское место анат. ҳамроҳ, ҳамроҳак; лобное -о ист. 1) минбар 2) қатлгоҳ, ҷазогоҳ; общее место мулоҳизаи бемазмун, гапи забон задшуда; отхожее место прост. ҳоҷатхона, халоҷо; присутственное место уст. идора, идораи (муассисаи) давлатӣ, девонхона; пустое место сурати (сояи) девор, одами ночиз; слабое (уязвимое) место, узкое место ҷои нозук, ҷои суст; место заключения ҳабсхона; места общего пользования ҷойҳои истифодаи умум; места не столь отдаленные уст. бадарға (одатан Сибирь); бег на месте спорт. дар як ҷо истода ҳаракати тохтро кардан; к месту, у места бамавқеъ, бамаврид; не кместу, неуместа бемавқеъ, бемаврид; на месте кого-л., на чьем-л. месте дар ҷои касе, дар ҳоли касе; на [своем] месте дар мавқеи (ҷои) худ; не на [своем] месте дар ҷои худ не; на месте преступления (застать, поймать и т. п.) дар болои ҷиноят (доштан, дастгир кардан ва ғ.)\ на месте уложить (убить) ҷо ба ҷо куштан; не место 1) кому ҷои... нест 2) чему или с неопр. лозим нест, набояд; ни с места 1) (команда) аз ҷоят (ҷоятон) наҷунб(ед)! 2) (в том же состоянии) ба ҳоли худ монда(аст), дар ҳоли пештара (бетағьир) монда(аст); с места якбора, бе таъхир, бе ҳаял; с места в карьер якбора, бетайерӣ; брать (взять) с места якбора тез ҳаракат кардан; знать свое место ҳадди худро донистан; иметь место вуҷуд дощтан, воқеъ шудан; нет (не должно быть) места набояд бошад; не находйть [себе] места бетоқат (беқарор) шудан, дар изтироб (дар ҳаяҷон) будан; поставить кого-л. на [свое] место, указать кому-л. [свое] место касеро ба ҷояш шинонда мондан; поставить себя на чье-л. место ба ҷои касе монда дидан; уступить место чему ивазшудан, ҷои худро додан; глаза на мокром месте гирёнчак; душа не на месте дил беқарор аст; живого ~а нет (не осталось) ҷои солимаш нест (намондааст); мокрое ~о останется, мокрого ~а не останется от кого прост. тамоман нобуд мешавад, бо хок яксон мешавад қисми аввали калимахои мураккаб ба маънои «ҷой, макон, фазо»: местонахождение ҷой, бошишгоҳ, макон