.
c русского с таджикского

де

частица прост. маълум шуд, ки...; 
назар ба гуфтаи ӯ (онҳо)...; 
овоза шуд, ки...; 
гап-гап шуд, ки...; 
если бы ему дали всё необходимое, он же наладил бы работу агар имкон диҳанд, назар ба гуфтаи худаш, корро ба роҳ мемондааст