.
c русского с таджикского

а

I с нескл. а (ҳарфи якуми алифбои русӣ) <> от «а» до «я» аз аввал то охир; 
кто сказал «а», тот должен сказать и «б» «а» ки гуфтӣ, «б»-ашро ҳам гӯй II союз 
1. против. аммо, лекин, вале, балки, … бошад, ва ҳол он ки…, на ин ки…, =у (=ю); 
не я, а ты тому виной дар ин кор ман не, балки ту гунаҳкор; 
тебе нужен только отдых, а не лечение ба ту фақат истироҳат даркор аст, на муолиҷа 
2. союз сопост.: мы говорим, а время идёт мо бо гап овораю вақт гузашта истодааст; 
такой старик, а работает ин қадар пир бошад ҳам, боз кор мекунад; 
что ни говори, а он прав ҳар чӣ гӯӣ ҳам, гапи вай ҳақ аст 
3. присоед. ва, лекин, аммо, вале; 
мне стало грустно, а почему, и сам не знаю дилам танг шуд, аммо сабабашро худам ҳам намедонам 
4. присоед. усил. (при вопросительном перечислении) -чӣ; 
что ты сегодня делаешь?, а завтра?, а послезавтра? ту имрӯз чӣ кор мекунӣ?, фардо-чӣ?, пасфардо-чӣ? 
5. усил. чӣ қадар; 
ҳар чӣ бошад ҳам; 
а уж как мы будем рады вашему приезду! аз омаданатон чӣ қадарҳо хурсанд мешавем!; 
а я всё-таки не согласен ҳар чӣ бошад ҳам, ман розӣ не <> а вдруг [ба] ногоҳ …-чӣ, [ба] нохост …-чӣ, рафту…, раваду…; 
а вдруг дождь! нохост борон борад-чӣ!; 
а если агар, мабодо, рафту…, раваду…, чӣ; 
а если они не приедут? онҳо наоянд-чӣ?; 
а между тем ва ҳол он ки…, аммо; 
а [не] то… 
1) (иначе) вагарна, набошад, дар акси ҳол; 
торопись, а [не] то опоздаешь шитоб кун, вагарна дер мемонӣ 
2) (потому что) чунки, ки…; 
закрой дверь, а то дует дарро пӯш, ки шамол медарояд 
3) (или, или же) ё, ё ки…; 
выпей чаю, а то пойди отдохни чой нӯш, ё ки рафта дам гир; 
а хоть бы, а хотя бы хайрдия, ҳеҷ гап не, фарз кунем, масалан; 
кто это должен сделать? - А хотя бы и вы инро кӣ бояд кунад? - Масалан, худи шумо; 
а ну его! э, мон, дафъ шавад!; 
а кто его знает! кӣ медонад! III частица разг. 
1. побуд. а, о, ҳо; 
дедушка, а дедушка! бобо, ҳо бобо! 
2. вопр. а, ҳа, хӯш; 
ты куда пойдёшь, а? хӯш, ту [ба] куҷо меравӣ?; 
а? что такое? ҳа? чӣ гап? IV межд. 
1. (выражает удивление догадку, злорадство) а, эҳа, оҳ, вой, ҳа, ваҳ; 
а, вы уже здесь! эҳа шумо дар ин ҷо-ку!; 
а! ты так! ҳа ту ин тавр мекунӣ!; 
как он его пробрал, а! ӯро хуб боб кард, а! 
2. (выражает решимость) а! была не была! э!; 
хайр!, э! таваккал!, ҳар чӣ бодо бод!; 
а! не до слов теперь! э! ҳоло вақти гап не! 
3. (выражает ужас, отчаяние, боль) вой, воҳ, э воҳ, ой, а V приставка (пеш аз садонокҳо) префикси калимаҳои хориҷӣ дар забони русӣ, ки муродифи префикси «бе» ё «но» мебошад: асимметрия асимметрия; 
асёптика асептика; 
ана-эробы анаэробҳо

у

I предлог с род. 
1. (возле, около) дар назди ..., дар пеши..., дар паҳлуи, назди..., пеши..., дар; 
ведро стоит у колодца сатил дар назди чоҳ аст; 
у окна дар пеши тиреза; 
у моря дар соҳили баҳр 
2. (при, вместе) бо ҳамроҳии...; 
жить у родителей бо ҳам-роҳии падару модар зиндагӣ кардан 
3. (указывает на лицо, от которого исходит действие) аз, дар; 
спроси у учителя аз муаллим пурс; 
они у соседей онҳо дар хонаи ҳамсояанд; 
я учился у плотника ман дуредгариро аз дуредгар омӯхтам; 
у меня болит зуб дандонам дард мекунад 
4. (указывает на принадлежность): у него два сына ӯ ду писар дорад; 
у двери есть замок дар қулф дорад; 
у стола есть ящики стол ғаладон дорад 
5. (указывает на какое-л. состояние, дей-ствие) дар ..., ба ...; 
быть у власти дар сари ҳокимият истодан; 
быть у руля суккон ба даст гирифтан <> смотри у меня! ту ҳоло нигоҳ карда ист!, ту ҳоло бо собуни ман ҷомашӯӣ накардӣ! II межд. (произносится протяжно - у-у, у-у-у) 
1. звукоподр. (при обозначении воя, гула) уллос, ғурриш, ғуррос; 
«у-у-у» завывал ветер в горах дар кӯҳҳо шамол ғуррос мезад 
2. (при выражении укоризны, угрозы, негодования) э, эҳе, эҳҳа, ҳай-ҳай; 
у, озорник! э, шайтон! 
3. (при выражении испуга, страха) вай-вай-вай; 
у, какой страшный! вай-вай чӣ қадар бадвоҳима! 
4. (при выражении удивления) эҳе, ӯҳӯ, оҳо; 
у, какой большой вырос! оҳо, хеле калон шуда мондааст! 
5. (при выражении одобрения, восторга) аҷаб, ҳай-ҳай; 
у, как хорошо! аҷаб хуб аст! приставка префиксест, ки дар аввали феълҳо омада, чунин маъноҳоро ифода мекунад: 
1) самти ҳаракат ба тарафе, ба сӯе - убежать гурехтан; 
улететь парида рафтан 
2) кам шудани миқдори чизе - урвать канда гирифтан; 
ушить дӯхта кӯтоҳтар (тангтар) кардан 
3) то ба охир расондани амалеро - уговорить ба гап даровардан; 
убаюкать аллагӯён хобондан 
4) устуворона щро намудани амале - усесться нишаста гирифтан; 
улечься ёзида хоб кардан 
5) цойгир кардани чизе - уписать навишта ғунҷондан; 
уместить ҷой кардан, ғунҷондан 
6) тағьир додани сифати предмет - укрепить мустаҳкам (устувор) кардан; 
уквасить туршонидан 
7) ба шакли мутлақ гардонидани баъзе феълҳо - ужалить газидан, неш задан; 
украсть дуздидан